Welkom in Waterland

Geschiedenis
Een groot gedeelte van de gemeente Waterland maakt deel uit van het veenweidegebied. De regio Waterland vormt een ecologisch kerngebied dat internationaal van grote betekenis is. Het huidige landschap is voortgekomen uit ontginning van stukken veen die van West-Friesland tot aan het Gooi lagen. De omstandigheden rond 950 na Chr. waren zo gunstig (nauwelijks werkzaamheid van de zee) dat verlanding kon plaatsvinden. Omstreeks het jaar 1000 is de eigenlijke ontginning (stukjes land in cultuur brengen) begonnen. Langs waterlopen en veenstroompjes en veelal op de hoogste veenbulten begon men dorpen te stichten. Het water werd meestal uitgediept en met de gewonnen grond werden de oevers opgehoogd en werden ‘huizen’ gebouwd. In de vroege middeleeuwen liep er een hoofdrivier (De Waterlandse Die) van Amsterdam naar Monnickendam. Het meer Flevo (latere Almere, Zuiderzee, IJsselmeer en nu het Markermeer) was een zoetwatermeer dat was afgesloten van de Noordzee.

In de twaalfde eeuw, tijdens grote vloedgolven, kreeg de Noordzee vat op het meer Flevo en daarmee op Waterland. Grote stukken veen sloegen weg en er ontstonden verschillende meren (de Purmer, Noordmeer en Monnikmeer). De bewoners van toen waren genoodzaakt om dijkjes om hun landerijen te leggen. Rond 1300 werd het overtollige water via ebsluisjes geloosd. Pas in de zeventiende eeuw werd de waterhuishouding geregeld door middel van grote verbeterde windmolens langs de zeedijk. Daarna hebben nog veel dijkdoorbraken plaatsgevonden. Hierdoor zijn weer meren ontstaan en daarna zijn door drooglegging de polders ontstaan en in cultuur gebracht. Daarnaast is in een klein gedeelte van Waterland (o.a. Nessepolder en gedeeltes bij Overleek) turf gewonnen. Door al deze invloeden is er een gedifferentieerde bodemopbouw ontstaan die om uitgebalanceerd waterbeheer vraagt.

In het veenweidelandschap van Waterland, met zijn deels nog brakke plassengebieden, gedijen vele grassen en bloemen waaronder soorten die kenmerkend zijn voor brakveengebieden. Ook staat Waterland bekend om haar weidevogels. Elk voorjaar komen onder andere de grutto en de kievit naar Waterland om te broeden. Sinds vele jaren worden de nesten door de Vereniging Agrarisch Natuur- en Landschapsbeeer Water, Land & Dijken beschermd.